“Gezond en energiezuinig binnenklimaat is een evenwichtsoefening”

11 september 2020

Terwijl we volop in de energietransitie zitten, wordt het ook meer dan ooit duidelijk hoe belangrijk naast energie-efficiëntie een gezond binnenklimaat in gebouwen is. Beide zijn gelukkig goed te combineren.

Menigeen zal het de afgelopen maanden zelf ervaren hebben: waar je vroeger soms al na een half uur gapend in de vergaderruimte zat, kun je tegenwoordig in dezelfde ruimte langer met frisse geest van gedachten wisselen met collega’s. Vanwege corona is de maximale bezettingsgraad van vergaderruimten dan ook teruggeschroefd en worden deuren en ramen vaak opengezet om te ventileren. “In druk bezette ruimten kan het CO2-gehalte snel oplopen”, aldus Karel Zwart, Portfoliomanager Smart Buildings bij Siemens. “Met als gevolg hoofdpijn of benauwdheid, concentratieverlies en daardoor een lagere productiviteit.”

Leerprestaties

Ook in school- en universiteitsgebouwen levert een goede luchtkwaliteit een bijdrage aan de prestaties, maar men kan nu eenmaal niet overal en op langere termijn het aantal ruimtegebruikers halveren of ramen en deuren continu openzetten. Vaak zijn er andere mogelijkheden om tegen minimale kosten aanzienlijke verbeteringen te realiseren. Zwart: “Ik was onlangs in een basisschool waar de kinderen niet vooruit te branden waren. We ontdekten dat de ventilatie-installatie nog overcapaciteit had, die we konden benutten om het binnenklimaat te verbeteren.”

Een verhoging van de arbeidsproductiviteit of leerprestaties met 10% levert meer op dan 10% minder energieverbruik.
Karel Zwart, Portfoliomanager Smart Buildings bij Siemens Nederland

Comfort en gezondheid

Zorginstellingen hebben vaak van oudsher meer aandacht voor een gezondheid binnenklimaat, maar zitten dan weer in de spagaat dat ze hun energiekosten willen reduceren. Siemens deed onlangs onderzoek in een Amsterdams ziekenhuis. Hoewel het gebouw al energie-efficiënt was, wilde men op dit vlak verdere stappen zetten. “Behalve enkele temperatuurproblemen bleek uit onze metingen dat het binnenklimaat heel bevorderlijk was voor het herstel van de patiënten en de arbeidsproductiviteit van de zorgverleners”, aldus Zwart. “De luchtvochtigheid en het CO2-gehalte waren optimaal en niemand klaagde over benauwdheid. Dergelijke goede condities wil je natuurlijk niet weggooien door maatregelen te nemen om meer energie te besparen.”

Duurzame keuzes

Helaas is juist dit laatste wat in de praktijk nogal eens gebeurt. Energiezuinigheid is tegenwoordig het Ei van Columbus. “Maar we moeten daar niet in doorslaan”, zegt Zwart. “Een verhoging van de arbeidsproductiviteit of leerprestaties met 10% levert meer op dan 10% minder energieverbruik. Door maatregelen te nemen om nog net iets minder energie te verbruiken, verlagen gebouwbeheerders soms onbedoeld het comfort en de gezondheid van het binnenklimaat. Dat moet je niet willen. Het is in dit geval verstandiger om te kijken naar verduurzaming van het energieverbruik door benutting van bijvoorbeeld zonne- of windenergie. Het eerder genoemde Amsterdamse ziekenhuis heeft dit bereikt door het water uit het stadkanaal te gebruiken voor koeling.”

Evenwicht zoeken

Het combineren van energie-efficiëntie en een gezondheid binnenklimaat blijkt een evenwichtsoefening. Zwart: “Vroeger zaten wij als gebouwautomatiseerder meestal aan tafel met gebouwbeheerders en facilitair managers. Zij hebben vanuit hun verantwoordelijkheid voor technologie en energiebeheer de blik sterk gericht op energie-efficiënt asset management. Daarentegen gaan HR- en HSE-afdelingen vooral over de productiviteit en gezondheid van de gebouwgebruikers. Een gebouw staat er immers voor mensen en niet voor de energierekening. We proberen dan ook beide partijen bij elkaar te brengen. Dan kun je écht bespreken wat het binnenklimaat met mensen doet en waar de winst te behalen is. Keuzes die je maakt op het scherpst van de snede hebben vaak impact op zowel de energie- als de gezondheids- en comfortkant. Het gaat om het vinden van de juiste balans.”

Onderzoek en advies

Daarbij heeft ieder gebouw volgens Zwart te maken met zijn specifieke uitdagingen. “Er kunnen tal van zaken spelen: CO2, temperatuur, luchtvochtigheid, maar bijvoorbeeld ook het fijnstofgehalte als je naast een snelweg zit. Als Siemens kunnen we de bestaande HVAC-installaties, optimalisatiekansen en achterstallig onderhoud in kaart brengen. Men hoeft hiervoor niet eens zo diep in de portemonnee tasten. We onderzoeken het gebouw, adviseren en kunnen desgewenst zelf de noodzakelijke ingrepen uitvoeren. Deze kunnen in de regeltechnische sfeer liggen, maar ook bestaan uit het aanbrengen van extra filters of andere componenten in de klimaatinstallatie.”

 

Wilt u het binnenklimaat in uw gebouw en eventuele verbeteropties in kaart laten brengen? Neem dan contact op met Karel Zwart via karel.zwart@siemens.com of kijk op onze website