Vooruitstrevend energiesysteem Veenendaal-Oost wordt nóg duurzamer

Duurzame energiecentrale Veenendaal-Oost

12 augustus 2021

Om meer woningen in Veenendaal-Oost te kunnen aansluiten op het lokale duurzame energiesysteem en dit systeem verder te kunnen verduurzamen, heeft de plaatselijke energiecentrale een nieuwe hoofdverdeler gekregen. Siemens en partner Applitech leverden een hightech distributiesysteem dat door Heijmans is geïnstalleerd.

In 2008 ontwierp en realiseerde Heijmans een duurzame energievoorziening voor de nieuwbouwwijk Buurtstede in Veenendaal-Oost. Dit gebeurde in opdracht van DEVO (Duurzame Energie Veenendaal-Oost), een samenwerkingsverband tussen de gemeente Veenendaal en Quattro-energie. Ruim 1.200 nieuwbouwwoningen werden in plaats van op het landelijke gasnet aangesloten op een lokaal warmte- en koudenet met warmte/koudeopslag (WKO). Ze hebben een aansluiting voor warmtapwater en aansluitingen voor een ruimteverwarmings- en koelingssysteem. In de wijk zijn vier bronnen geboord voor warmte/koudeopslag. ’s Winters wordt koude via water in twee ondergrondse bronnen opgeslagen. Dit zorgt ’s zomers voor verkoeling in de woningen. In de zomer opgewarmd water wordt in de andere twee bronnen bewaard, om in de winter als verwarming te benutten. 

Elektrische boiler

Na de oplevering ging voor Heijmans een periode van 30 jaar onderhoud in. Gaandeweg zijn steeds meer woningen aangesloten. Het zijn er op dit moment bijna 1.700 en dit aantal loopt verder op naar 2.100. Dit vereist een uitbreiding van de energiecentrale. “Onze centrale was oorspronkelijk voorzien voor circa 1.300 woningen”, zegt Martijn Prop, projectmanager bij DEVO. “Doordat woningen steeds duurzamer worden en ’s winters minder warmte verbruiken, konden we opschalen naar 1.700. Om nog meer woningen aan te sluiten, moeten we de centrale uitbreiden.”

We verwachten dat het gasverbruik per aangesloten woning verder daalt van gemiddeld 700 m³ naar 400 m³ per jaar. Ten opzichte van bestaande bouw is dit een reductie van 75%.
Martijn Prop, projectmanager DEVO

Tegelijkertijd is Heijmans bestaande lage temperatuur waterpompen aan het vervangen door hoge temperatuur pompen. Hierdoor kan het tapwater voor de woningen voortaan rechtstreeks via de warmtepompen worden opgewekt. DEVO hoeft hierdoor haar gasgestookte Warmte Kracht Koppeling minder in te zetten. Daarnaast gaat DEVO als eerste warmtebedrijf in Nederland een pilot doen met een elektrische boiler. Door zonnepanelen en andere decentrale energiebronnen wordt op het Nederlandse elektriciteitsnetwerk soms meer duurzame stroom aangeboden dan door de gebruikers kan worden afgenomen. TenneT kan op dergelijke momenten de e-boiler activeren en inzetten om de overcapaciteit op te vangen en deze om te zetten in warmte. Dat creëert flexibiliteit. Prop: “We verwachten dat het gasverbruik per aangesloten woning verder daalt van gemiddeld 700 m³ naar 400 m³ per jaar. Ten opzichte van bestaande bouw is dit een reductie van 75%.”

Nieuwe hoofdverdeler

Om de nieuwe installaties goed te kunnen schakelen, heeft de energiecentrale een nieuwe hoofdverdeler gekregen. De bestaande verdeler kon niet worden uitgebreid. Geert Kroezen, projectmanager techniek bij Heijmans, benaderde Siemens om mee te denken. Siemens adviseerde een high-end verdeelinstallatie SIVACON S8 en betrok Applitech als partner bij het project. “Wij werken voor onze distributiesystemen met partners en zoeken voor elk project de meest geschikte partner”, aldus Dick Roo, portfolioconsultant bij Siemens. “Applitech is een van onze twee S8-partners in Nederland. Dit is een zwaar systeem, dat veel kunde en kennis vergt. Partners moeten qua ontwerp van verdelers veel in hun mars hebben en goed weten waar ze mee bezig zijn.” John de Leur van Applitech: “Als SIVACON S8-partner hebben we bij Siemens in Duitsland een intensieve training gevolgd. We bouwen de verdeler volledig conform de IEC 61439 en configureren hem op basis van de klantvraag.” De grote uitdaging voor Applitech was de beperkte omvang van de energiecentrale. Het gebouw is niet groot en zit bomvol leidingen en apparatuur. De Leur: “We konden de verdeler niet in het gebouw zelf plaatsen. Daarom hebben we hem buiten in een container met een verhoogde vloer gezet. Dit vergde een goede voorbereiding.”

Vlekkeloos in bedrijf

De oude verdeler is blijven staan en door Applitech geïntegreerd in de installatie. De inbedrijfstelling van de nieuwe verdeler verliep gefaseerd. Kroezen: “Mijn grootste zorg was dat de centrale moest blijven draaien. We hebben dit samen met Applitech goed voorbereid. We hebben eerst de hoofd-verdeelkast uitgebouwd en een tijdelijk aggregaat ingezet. Daarna  hebben we de nieuwe verdeelkasten geplaatst, de trafo opnieuw overgezet en allerlei metingen gedaan. Het is vlekkeloos verlopen. We hebben geen klachten gehad. Om de verdeelinstallatie te kunnen onderhouden, hebben we bij Siemens een training gevolgd.”

NOM-wijk: nul op de meter.

Kroezen heeft fijn samengewerkt met Siemens en Applitech. “Voor soortgelijke projecten zouden we deze samenwerking zeker weer aangaan. Als Heijmans zetten we sterk in op duurzaamheid. Vanaf 2023 willen we CO2-neutraal bouwen en vanaf 2026 emissie-loos werken. Qua installatietechniek kijken we hoe we een gebouw zo energieneutraal mogelijk kunnen maken en hergebruik mogelijk maken. Duurzaamheid bepaalt ook de keuzes die wij in onze supply chain maken. Wij werken met partijen die hierin meegaan. Het portfolio en de duurzaamheidsambitie van Siemens sluiten hier naadloos bij aan.” Prop: “Dat past ook bij ons. Toen wij in 2008 met dit project begonnen, waren we heel vooruitstrevend bezig. Niemand deed het al op deze manier en van aardgasloze bouw op wijkniveau was nog geen sprake. We zien nu dat de keuze die we toen hebben gemaakt de juiste was. In een volgend project gaan we nog een stap verder. Voor een nieuw te bouwen wijk gaan we een nieuwe centrale en distributienet realiseren. Op dit moment onderzoeken we de haalbaarheid. We hopen in 2023 met de aanleg te kunnen beginnen. Dit wordt een zogenoemde NOM-wijk: nul op de meter. Alles wat er aan energie verbruikt wordt, wordt zelf opgewekt. Dat is op deze schaal nog nergens anders gerealiseerd. Een prachtige nieuwe uitdaging!”