“Brandveiligheid moet maatwerk blijven”

10 november 2020

Het toetsen van bouwplannen op brandveiligheid verschuift vanaf 1 januari 2022 deels van de brandweer naar private marktpartijen. Als reactie hierop gaat de brandweer gemeenten en gebouweigenaren actiever adviseren. In de toekomst komt immers meer verantwoordelijkheid bij gebouweigenaren te liggen. Als na een brand blijkt dat hun pand onvoldoende brandveilig was, kunnen ze hierop aangesproken worden.

Bij het brede publiek staat de brandweer vooral bekend als brandbestrijder, maar zij heeft ook een sterk adviserende rol. Cees Knoester van Veiligheidsregio Haaglanden, waaronder Brandweer Haaglanden valt, coördineert een team dat voor gemeenten in de regio Haaglanden de brandveiligheid toetst van bouwplannen waarvoor een vergunning moet worden verleend. Deze toetsing strekt verder dan alleen controleren of de plannen voldoen aan de regelgeving uit het Bouwbesluit, dan wel maatregelen zijn genomen die een gelijkwaardige brandbeveiliging borgen.

Kijken naar risico’s

“Voldoen aan de minimale wettelijke eisen betekent nog niet dat een object ook écht veilig is”, vertelt Knoester. “Wij kijken ook altijd naar de restrisico’s. Panden die een nieuwe functie krijgen, blijven voldoen aan de regelgeving voor bestaande gebouwen. Deze is lager dan het niveau voor nieuwbouw. Maar de herbestemming tot bijvoorbeeld een studentencomplex kan het brandveiligheidsrisico in een gebouw vergroten. In dergelijke gevallen kunnen wij gemeenten niet verbieden een vergunning te verlenen. We nemen dan wel een dringend advies op in het dossier om de brandveiligheid van het pand te verbeteren. Over het algemeen denken gemeenten daar goed in mee.”

Voldoen aan de minimale wettelijke eisen betekent nog niet dat een object ook écht veilig is
Cees Knoester, Veiligheidsregio Haaglanden

Maatwerk

Door zich niet alleen op regels, maar vooral op risico’s te richten, borgt de brandweer maatwerk. Knoester: “Regelgeving is generiek, net als een confectiepak. Brandveiligheid is echter altijd een maatpak. Bij gebouwen in een landelijke omgeving spelen bijvoorbeeld andere risico’s dan bij panden in de binnenstad. Als brandweer hebben we specifieke kennis om maatadvies te verstrekken. Onze medewerkers kiezen bovenop hun basisopleiding voor een specialisme, zoals branddetectie, noodverlichting of blussystemen. Wanneer wij bij een bouwplan een afwijkende brandmeldinstallatie zien, gaan we in overleg met onze specialist op dit gebied.”

Private bouwplantoetsing

Met het in werking treden van de ‘Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen’ verschuift het toetsen van bouwplannen op brandveiligheid vanaf 2022 deels van de brandweer naar de markt. In eerste instantie zullen private kwaliteitstoetsers alleen de brandveiligheid van plannen voor lage woningbouw controleren klasse I. Bij wijze van proef gaan ze dit ook doen voor utiliteitsbouw. De evaluatie moet uitwijzen of hun toetsende rol in een later stadium verder wordt uitgebreid naar complexen met een hoger brandveiligheidsrisico klasse II en III.  “Als brandweer hebben we ook nu geen actieve rol in het toetsen van plannen voor lage woningbouw in klasse I”, zegt Knoester. “Gezien de geringe risico’s doen gemeenten dit zelf. Bij plannen voor complexen met een hoger brandveiligheidsrisico worden wij wel automatisch ingeschakeld.”

Specifieke kennis

Brandweer Nederland is niet principieel tegen private bouwplantoetsing, maar waarschuwt wel dat de blik gericht moet blijven op de risico’s. Knoester: “Onder meer in kinderdagverblijven, verzorgings- en ziekenhuizen moet brandveiligheid optimaal geborgd zijn. Er verblijven nu eenmaal kwetsbare groepen. De brandbeveiliging van een supermarkt in een kleine wijk kan er wellicht anders uitzien dan die van een gelijkaardige supermarkt onderin een woontoren. Deze kennis over specifieke risico’s hebben wij als brandweer sinds jaar en dag in huis. Daarnaast hebben we een directe relatie met de uitrukdienst en weten we hoe branden zich ontwikkelen. Dit is veel specifieker dan een eenmalige bouwplantoets.”

Met de ‘Wet Kwaliteitsborging van het bouwen’ komt meer verantwoordelijk terecht bij eigenaren van gebouwen. Als na een brand blijkt dat het pand onvoldoende beveiligd was, kan de eigenaar daarop aangesproken worden
Cees Knoester , Veiligheidsregio Haaglanden

Brandweer Nederland bekijkt momenteel samen met de VNG  hoe de toetsingsprocessen voor brandveiligheid vanaf 2022 optimaal kunnen worden ingericht. Knoester: “We zullen als brandweer actiever gaan kijken waar we kunnen adviseren. Dat zal wat ons betreft meer aan de voorkant zijn, bijvoorbeeld wanneer een aanvrager zijn ontwerp aan de gemeente komt laten zien. Dat is een uitstekend moment om al zaken met elkaar te delen en te bespreken. Hierdoor is iedereen in een vroeg stadium betrokken en weet men wat wel en niet mogelijk is. Dit vraagt echter een andere benadering door de brandweer want niet alle bouwplannen worden immers in de toekomst nog automatisch aan ons doorgestuurd.” Daarnaast wil de brandweer haar voorlichting rond brandveiligheid verder uitbouwen. Want met de ‘Wet Kwaliteitsborging van het bouwen’ komt meer verantwoordelijk terecht bij eigenaren van gebouwen. Als na een brand blijkt dat het pand onvoldoende beveiligd was, kan de eigenaar daarop aangesproken worden.

Vaak een sluitpost

Knoester: “Tegenwoordig is er veel intelligente technologie voor brandbeveiliging. Dat vinden wij als brandweer prachtig. Maar wat heb je eraan als gebruikers er niet goed mee omgaan of een organisatie te weinig mensen heeft voor ontruiming? Brandveiligheid is een samenspel tussen bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen. Hierover gaan wij de komende jaren intensiever en veel meer advies verstrekken. Dit is mede ingegeven door onze ervaring dat brandbeveiliging vaak een sluitpost is: je investeert in apparatuur die je hopelijk nooit hoeft te gebruiken.”